Beden haritası: Üst, orta ve alt blokta taşınan yükler

Bir harita, bilmediğin bir şehirde yolunu bulmanı kolaylaştırır. Bedenin de bir bakıma böyle bir şehirdir: Sokakları, kavşakları, sıkışan ve açılan bölgeleri vardır. Ama çoğumuz bu şehirde yaşadığımız hâlde haritasına hiç bakmayız.

Somatik ağrı çalışmasında kullandığım beden haritası, bedeni dört ana bölümde ele alır. Bu harita, gerginliklerin ve ağrıların hangi bölgede yoğunlaştığını fark etmene ve bu bölgelerin hangi duyguları taşıyor olabileceğini merak etmene yardımcı olur.

Dilin sana yalan söyleyebilir; bedenin asla.

Bu yazıyı okurken zaman zaman durup kendi bedenine dönmeni öneririm. Her blok anlatıldığında o bölgeye dikkatini ver, orada ne hissettiğini fark et. Böylece harita kâğıt üzerinde kalmaz, kendi bedeninde canlanır.

Dört bölümlü beden haritası

Haritanın dört bölümü şunlardır:

• Üst blok: Baş, boyun, çene ve omuzlar
• Orta blok: Göğüs, sırt ve mide
• Alt blok: Bel, kalça, bacaklar ve ayaklar
• Bütünsel zırh: Tüm bedene yayılmış genel gerginlik hâli

Bu bölümler kesin sınırlarla ayrılmaz; birbirleriyle sürekli etkileşim içindedir. Yine de bir başlangıç noktası olarak, nerede ne taşıdığını fark etmek için oldukça işlevsel bir çerçeve sunar.

Üst blok: Düşünce, ifade ve sorumluluk

Baş, boyun, çene ve omuzlar; düşünmenin, konuşmanın ve yük taşımanın bölgesidir. Bu bölgede biriken gerginlikler genellikle şu temalarla ilişkilendirilir:

Baş: Aşırı düşünme, zihinsel yorgunluk, sürekli plan yapma ve kontrol etme ihtiyacı. Boyun: Esneklik, farklı bakış açılarına dönebilme, “başını çevirememe” hâli. Çene: Söylenmeyen sözler, tutulan öfke, sıkılan dişler. Omuzlar: Taşınan sorumluluklar, başkalarının yükleri, “her şey bana bağlı” duygusu.

Örneğin şöyle düşünelim: Ailesinde kahraman rolünü üstlenmiş biri, yıllar boyunca herkesin yükünü omuzlarında taşımış olabilir. Bu kişinin omuzlarındaki sürekli gerginlik, bu eski rolün bedensel bir yankısı olabilir.

Orta blok: Duygu, bağ ve sindirme

Göğüs, sırt ve mide; duygusal dünyanın merkezi gibidir. Kalbin bulunduğu göğüs, sevgi, yakınlık ve kırgınlıkla ilişkilendirilir. Göğüste sıkışma ya da ağırlık hissi, ifade edilemeyen üzüntünün ya da kapatılmış bir kalbin işareti olarak düşünülebilir.

Sırt, hem destek görme hem de “arkamda kimse yok” hissiyle bağlantılıdır. Mide ise yaşananları sindirebilmekle ilgilidir. “Bunu bir türlü hazmedemedim” ifadesi, gündelik dilimizde bile bu bağlantının ne kadar yaygın hissedildiğini gösterir. Kaygı, belirsizlik ve kabul edilemeyen durumlar çoğu zaman önce midede hissedilir.

Alt blok: Zemin, güven ve harekete geçmek

Bel, kalça, bacaklar ve ayaklar; bizi yere bağlayan ve ileri taşıyan bölgedir. Bu blok, güvende hissetmek, kendi ayakları üzerinde durabilmek ve hayatta ilerlemek temalarıyla ilişkilendirilir.

Bel bölgesinde taşınan yükler, çoğu zaman maddi kaygılar, destek eksikliği ya da “her şeyi tek başıma kaldırmak zorundayım” duygusuyla bağlantılı olarak ele alınır. Kalçalar, bastırılmış duyguların ve esnekliğin bölgesi olarak düşünülebilir. Bacaklar ve ayaklar ise ilerleme cesareti, köklenme ve yön bulmayla ilgilidir. Bir adım atmaktan korktuğun dönemlerde bacaklarında bir ağırlık hissetmen tesadüf olmayabilir.

Bütünsel zırh: Her yerde biraz gerginlik

Bazı insanlar gerginliği tek bir bölgede değil, tüm bedenlerinde taşır. Sürekli tetikte olmak, hiç tam olarak gevşeyememek, uyurken bile kasılı kalmak bu hâlin işaretleri olabilir.

Bütünsel zırh, genellikle uzun süre güvensiz hissedilen ortamlarda öğrenilen bir korunma biçimidir. Çocuk, ne zaman ne olacağını bilemediği bir evde, bedenini sürekli hazır tutmayı öğrenebilir. Yetişkinlikte bu zırh, artık tehlike olmadığı hâlde çıkarılmadan taşınmaya devam edebilir. Bu zırhı fark etmek, onu bir anda çıkarmak değil; önce varlığını kabul etmek ve yavaş yavaş gevşemeye alan açmaktır.

Beden haritasıyla çalışırken bloklar arasındaki bağlantılar da önemlidir. Örneğin çenede tutulan öfke, zamanla omuzlara ve sırta yayılabilir. Midede taşınan kaygı, nefesin göğüste sıkışmasına yol açabilir. Bel bölgesindeki yük, bacaklarda bir ağırlık hissi olarak kendini gösterebilir. Haritaya bütüncül bakmak, tek bir noktaya değil, bedenin anlattığı hikâyenin tamamına kulak vermeni sağlar.

Kendi beden haritan için basit bir uygulama deneyebilirsin. Bir kâğıda kabaca bir insan figürü çiz. Ardından gözlerini kapatıp bedenini baştan ayağa tara ve gerginlik, ağrı, sıcaklık ya da uyuşukluk hissettiğin bölgeleri figür üzerinde işaretle. Her işaretin yanına, o bölgenin sana hatırlattığı bir kelime ya da duygu yaz. Birkaç hafta boyunca bu çalışmayı tekrarladığında, haritanda belirli örüntülerin ortaya çıktığını görebilirsin.

Birebir buluşmalarda bu haritayı birlikte okur, Kök Aile bakış açısıyla bölgelerin taşıdığı yükleri aile örüntülerinle ilişkilendiririz.

Kendine sor

• Beden haritasında en çok hangi blokta gerginlik hissediyorsun?
• Bu bölge sana hangi duyguyu ya da yaşantıyı hatırlatıyor?
• En son ne zaman tamamen gevşemiş hissettin?
• Bedeninin hangi bölgesine daha çok şefkat göstermek isterdin?

Bedeninde süren bir ağrı varsa önce bir hekime danışmayı ihmal etme; beden haritası çalışması tıbbi bir değerlendirmenin yerine geçmez.

Kendi beden haritana birlikte bakmak istersen, birebir bir somatik ağrı çalışması için ön görüşme ayarlayabiliriz. Yüz yüze ya da online; Türkçe, Rusça, İngilizce veya Almanca. WhatsApp üzerinden bana yazman yeterli.

Bu yazı kişisel gelişim ve kişisel farkındalık amaçlıdır; herhangi bir sağlık hizmetinin yerini tutmaz.